Меъморий услублар бўйлаб саёҳат

Меъморий услуб – бу конструктив ва бадиий акс эттирилган маълум бир вақт ва макон учун характерли тафсилотлар комбинацияси. Барокко, классицизм, минимализм – ҳаммага тушунарли бўлмаган бу сўзлар жуда чиройли жаранглайди. Бугун сизга меъморий услублар ҳақида кўпроқ маълумот беришга қарор қилдик.

1. Готик

Теридаги совуқлик ва атрофдаги тасаввуф готика биноси ёнида турганингизнинг нишонадир. У ўз номини Готлардан – ўзга элларга ҳужум қилган ўрта асрлар варварларидан олади. Ушбу атама XVI асрда Уйғониш даври санъатини ўрта асрлардаги модадан узоқлаштириш учун пайдо бўлган.

Белгиларнинг хусусиятлари:

Миқёс: агар сиз Гот соборига узоқ вақт пастдан юқорига қарасангиз, сиз реаллик ва бўйин сезгиси ҳиссини йўқотишингиз мумкин. Бинолар жуда баланд ва том маънода самога йўналтирилган. Бир кишининг ўлчамлари билан солиштириб бўлмайдиган соборнинг ҳажми эътиқодли кишига кучли таъсир кўрсатди.

Тафсилотлар: Готик бинолари қиррадор шаклга эга. Aйтгандай, агар тегиб қўйсанг, бас, санчиб олгандек туюлади. Деталлари ҳам бундан мустасно эмас. Узун бўйли эшиклар, жимжимадор, чўзилган, учли шаклга эга ва албатта ҳайкал билан безатилган. Деразалар узунчоқ витраж нақшлар билан безалган.

Сюжет: Готикда асосий нарса ҳар доим диний сюжет бўлиб келган: авлиёлар ҳаётининг саҳналари, шаҳидлик мавзулари, одамларнинг азоблари ва қурбонликлар. Илмий фантастика билан қоришган халқ фольклорини ҳам улар ёқтирган. Мақсад сир ва тасаввуф муҳитини яратишдир.

Декор: ибодатхоналар рельефлар, мўътабар кишилар ва ҳайвонлар ҳайкаллари, гуллар билан безатилган. Улар, айниқса, кираверишдаги горгулий ҳайкаллари билан қўрқитишни яхши кўришарди.

2. Барокко

XVII асрда зодагонлар готика услубининг зулмати ва жонсизлигидан зерикдилар ва «шундай» нарсани хоҳладилар. Aристократлар санъатга мурожаат қилишди. Aрхитектура, ҳайкалтарошлик, расм, инсоннинг чексиз тасаввурлари – бойлик хаёлотини яратадиган ҳар қандай нарсани хоҳлашди. Шундай қилиб, барокко пайдо бўлди.

Белгиларнинг хусусиятлари:

Театрлилик: XVII асрда дунёвий жамият ва черков ўртасида анча мураккаб муносабатлар мавжуд эди, шунинг учун ҳайкаллар, безаклар ва расмлар ҳиссий тангликни намоён этган. Қанча драматик бўлса, шунча яхши.

Мураккаб сюжет: барокко биноларни кўриб чиқиш билан китоб ўқигандек бўласиз: сиз сюжетни бошидан охиригача ўрганасиз. Агар моҳиятни тушунмасангиз, унда меъмор қўлидан келганича ҳаракат қилган бўлади, сизда санъат асари бор.

«Ҳаддан ортиқлик»: ортиқчалик, гротеск, миқёс – бу услубнинг энг яхши дўстлари. Гажаклар, бурмалар, устунлар, ҳайкаллар, ниқоблар, миноралар, кўп сюжетлилик – барчаси битта ансамблга мужассам бўлиши керак.

3. Aрт-деко

«Буюк Гэтсби» фильмининг муҳити Aрт-деко услубининг энг яхши намунасидир. Мафтункор, ҳашаматли, ёрқин, замонавий, шовқинли, қичқирувчи… Aрт-деко Биринчи Жаҳон урушининг машаққатларига қарши чиқди. У ҳашаматли ва ғайриоддий эди, шунингдек, бу ер ҳозир ҳам ҳаётдан завқланиш имкониятини берди. У, айниқса AҚШда ва Парижда гуллаб-яшнаган, бой жамоатчилик томонидан севиб қарши олинган.

Белгиларнинг хусусиятлари:

Қимматбаҳо материаллар: қурилиш учун мармар, бронза, алюминий, ярим қимматбаҳо тошлар, пўлат, латунь ва табиий ёғоч ишлатилади. Ҳаёт аллақандай жуда хира, шунинг учун ҳамма нарса атрофда порлаши керак. Aрт-деко одатда ойнаванд сиртлар ва абразив металлардан фойдаланади.

Aрт-деко учун ҳар хил шакллар: қиррали, кристалл шакллар, геометрик ҳажмлар характерлидир.

Меъморлар кўпбурчакларни ва поғоналилик ечимларини яхши кўришарди. Ушбу услубга хос техник жараёнлар илҳомлантирган. Умуман олганда, Aрт-деко дизайни бир хил тамойилга асосланган, кўп қиррали олмосни тасаввур қилинг, ўзининг геометрияси, вертикал ва горизонтал томони бор. Арт-деко айнан шудир.
Қиммат ранглар: қора, олтин, фируза, кумуш.

4. Минимализм

Ҳашаматли – бу оддийлик. Минимализм меъморий услубининг моҳияти шу. У ўзини оддий нарсалар, шакллар, қулайлик ва функционаллик орқали намоён қилади. Минимализм ички қисм «ҳар қандай тушунарсиз вазиятда, кераксиз нарсаларни олиб ташланг» тамойили асосида яратилган. Бинобарин, бирон бир функционал манфаати бўлмаган бинонинг безаклари ёки элементлари дарҳол йўқ бўлиб, фақат «стерил концепт»ни қолдиради.

Белгиларнинг хусусиятлари:

Оддий геометрик шакллар: тўртбурчаклар ёки квадрат, горизонтал том, текис чизиқлар, битта қават. Шундай қилиб, ҳеч нарса кўзни нафис соддаликдан чалғитмайди.

Ёруғлик жуда кўп: бу хонани тўлдириши керак бўлган табиий ёруғликдир. Бу ердан бутун деворни қоплаган деразалар ва текис томлар шиша парчалари билан қопланган. Шунингдек, табиий материалларга хос ранг схемаси: оқ, қаймоқранг, жигарранг, кулранг.