Очиқ қир-адирлар: хитойликлар тоғларда гуруч ва балиқни қандай етиштиришади?

Хитойнинг гуруч адирлари бутун дунёга маълум. Минг йиллар давомида инсон қўли билан бу тепаликлар энг чиройли ижод намуналаридан бирига айланган. Энг кенг адирлар Юаньцзян дарёсининг жанубий соҳили бўйлаб Хитойнинг жануби ва Вьетнам шимолини кесиб ўтади. Ғайриоддий тоғ манзаралари ЮНЕСКОнинг Умумжаҳон мероси объекти бўлиб, миллионлаб сайёҳларни ўзига жалб қилади.

Энг машҳур адирлик тизимларидан бири Юньнань провинциясининг Хунхэ-Хани-Ий автоном округидаги Юаньцзян дарёси бўйида жойлашган.

Минтақадаги нам иқлим шоли экинларини етиштириш учун жуда мос келади. Далаларнинг умумий майдони тахминан 126 кв. км. ни ташкил қилади.


Бу ўлкадаги биринчи адирликлар тахминан 2000 йил олдин қурилган. Туб аҳоли қарийб 2,5 минг йил олдин бу ерда яшаган Хан империяси аҳолиси учун гуруч етиштириш билан шуғулланиб келишади.

Вақт ўтиши билан тоғ ёнбағирларида катта самарали суғориш каналлари тармоғи барпо этилди. Бу тоғлардан тушган барча ёмғир суви экин экиш учун ишлатишга имкон беради.

Гуруч етиштиришдан ташқари, ханлар адирларда балиқ урчитишган. Сув омборларида балиқ учун озуқа бўлиб хизмат қиладиган ҳашаротлар ва майда сув ўсимликлари етарли, гуруч эса табиий ўғит олади. Ханлар, шунингдек, буқалар, ўрдак ва пиёзларни кўпайтиришади.

Луншэн уэздида яна бир машҳур Лунцзи гуруч адирлари жойлашган. Адирларнинг умумий майдони 66 квадрат метрни, денгиз сатҳидан баландлиги эса 300 дан 1100 м гача ташкил қилади.

Гуруч етиштириш учун ҳатто энг кичик участкалар ишлатилган. Баъзи бир адирларнинг кенглиги атиги 50 см бўлиб, гуручни яо ва чжуан халқлари вакиллари етиштиришган.

Мавсумга қараб адирлар кўриниши ҳам ўзгариб туради. Қишда қияликлар қор билан қопланади, баҳорда эса уларни бутунлай сув босади, ёзда эса уларга гуруч яшил тус бериб, кузда олтин ранг олади. Бу ерга миллионлаб сайёҳлар ғайриоддий ландшафтларни кўзлари билан кўриш учун келишади. Ўзини қишлоқ хўжалиги ҳисобидан боқа олмайдиган деҳқонлар сайёҳлар ҳисобига қўшимча даромад оладилар.

Манба: https://iz.ru/1010741/gallery/risovye-terrasy-kitaia#