Болаларнинг онлайн хавфсизлиги

Бугунги кунда интернетга кириш очиқ ва деярли ҳар бир бола ундан фойдаланиш имконига эга бўлганида катталар учун савол туғилади: уни интернетдаги турли таҳдидлардан қандай ҳимоя қилиш керак? Биринчидан, буни эҳтиёткорлик билан амалга ошириш керак, чунки рухсат бериш ва ҳаддан ташқари назорат ўртасида нозик чизиқ мавжуд. Яхшиямки, бунинг учун жуда кўп қулай воситалар бор. Улар барча маълумотларни олишга ёрдам беради ва шу билан бирга ўспириннинг шахсий маконини чекламайди. Махсус қурилмалар сизга у кираётган дастурлар ва сайтларга киришини чеклаши, шунингдек, компьютер ёки смартфонда боланинг вақтини кузатишга имкон беради.

Одатда, болалар турли гаджетларга жуда эрта – тахминан икки ёшдан мослаша бошлайдилар. Кўпгина ҳолларда, катталар буни ривожлантирувчи ўйинлар ва видеороликлар боланинг ўсиши ва тезроқ мослашишига ҳисса қўшиши билан асослашади. Aслида, ота-оналарнинг бундай хатти-ҳаракатларининг асоси бутунлай бошқадир. Улар бу билан шунчаки болаларсиз дам олишни хоҳлашади. Шовқинлардан жуда чарчайдилар ва тарбияга кўп куч сарфлашади. Кейин кучни тиклашига тўғри келади. Планшет болани ҳеч бўлмаганда бирмунча вақт чалғитадиган ажойиб танлов эканлигини тушуниб, унга тобора кўпроқ фойдаланишга рухсат беради. Вақт ўтиши билан болалар бу тартибга кўникишади ва вақт сарфлашнинг бошқа вариантларини кўрмайдилар. ҳатто 5-6 ёшида болаларнинг 50 фоизида ўз смартфонлари ёки планшетлари мавжуд бўлади. Бола қанчалик улғайса, у кўпроқ вақтини интернетда ўтказади.

Бу ёмонми? Интернетда жуда кўп фойдали нарсалар мавжуд: видеодарслари, аудиокитоблар, ҳар қандай жанрдаги мусиқа, ўқув дастурлари ва чегарасиз мулоқот. Aммо сўнгги саналган нарса ҳар доим ҳам хавфсиз эмас. Биринчидан, бугунги кунда ижтимоий тармоқларда болалар ҳам, катталар ҳам одатдагидан кўра кўпроқ тез-тез мулоқот қилишади. Баъзан ҳатто улар ёнма-ён ўтирганда ҳам дўстларига мессенжерлар орқали хат ёзишда давом этадилар. Aлбатта, бу салбий омил. Aммо тармоқлардаги “янги танишувлар” каби хавфли таҳдид эмас.

Кўпинча ижтимоий тармоқларда мактаб ўқувчилари нотаниш катта инсонларни дўстлари сафига қўшадилар. 30% ҳолларда кейинчалик улар реал ҳаётда ҳам учрашадилар. Чатда у билан бирмунча вақт суҳбатлашган кейин у одам энди унга бегона бўлмай қолади. Улар энди бир-бирини яхши билади, унга қизиқиш билдиради ва шунинг учун онлайн майдондан ташқарида учрашишга осон рози бўлади. Aлбатта, бу одам ҳақиқатан ҳам у даъво қилаётган одам эканлигига ҳеч қандай кафолат йўқ. Шу сабабли, бундай учрашувлардан кейин болалар тез-тез йўқ бўлиб кетишади.

Бундай ҳолатларнинг олдини олиш, ўзингизни ва фарзандларингизни иложи борича ҳимоя қилиш учун қариндоши ёки яхши таниши бўлмаган катталарга «йўқ» деб айтишни ўргатинг. Иложи бўлса, унинг интернетдаги барча ёзишма ва хабарларини текширинг.

Манба: https://aif.ru/society/web/detskaya_onlayn-bezopasnost_kak_uberech_rebyonka_ot_opasnyh_druzey