Ҳақиқий барон Мюнхгаузен қандай бўлган?

1720 йил 11 май – афсонавий одам Барон Мюнхгаузеннинг туғилган куни. У ҳақиқатан ҳам ҳаётда бўлганми? Ёки у шунчаки XVIII аср саргузаштларининг умумий образими?

Келинг, аниқлаштириб олайлик!

Баронга шон-шараф жуда кеч келди. Германиянинг Боденвердер қишлоғида кексайганида, унинг ҳикоялари кенг оммалаша бошлади. «Ёлғончи барон»га деярли барча туманлардан одамлар тўқнаш келган.

Худди шундай эски дворян оиланинг меросхўри бўлган, кўплаб урушларда қатнашган собиқ ҳарбий хизматчи Мюнхгаузен, кексалигида ўз саргузаштларини ёки оддийгина «шаҳар афсоналарини» ҳикоя қилиш билан шуғулланган. Оғзаки ҳикоялар орқали кўплаб одамларни тўпларди. Маълум бўлишича, баъзи «томошабинлар» буларнинг барчасини қоғозга ёзиб қўйишарди ва ҳаммасини кичик босмада нашр этишди. Ушбу тўплам учун барон «ёлғончи» лақабини олди ва у ўзининг шаънини ҳимоя қилиш учун судга мурожаат қилди. Чунки ҳикоялар ҳақиқий эмас эди.

Қизиғи шундаки, у, одатда, ўз ҳикояларини уйдаги алоҳида павильонда айтиб берган, яъни Туркия, Миср, Россия ва Хитой сингари мамлакатларда рўй берган саргузаштларнинг бош қаҳрамони ролини барон ижро этган. Бу хона кўпроқ ўз жасоратини тараннум этишга ўйин-кулги ва ҳақиқат учун «эксплуатация қилинган» ҳайвонлар териси ва бошлари осилган.

Унинг «чиқишлари» Геттингем шаҳридаги «Пруссия қироли» меҳмонхонасида ҳам бўлиб ўтган. Ундан ҳам кенгроқ аудитория бароннинг энг ғалати саргузаштлари – Санкт-Петербургдаги извошга қўшилган бўрилардан тортиб, отга қўнғироқ чалаётган одамнинг бошида ўсган кийиклар ҳақидаги воқеаларгача гувоҳи бўлишди.

Аввалига бу ҳикоялар фольклор сифатида «халққа тарқатилди», аммо кейин «мухлислар» кимдир уни нашр этишга қарор қилди ва шу сабабли Мюнхгаузен барча даврларнинг ҳақиқий адабий мифи ва афсонасига айланиб қолди.

Манба: https://aif.ru/culture/person/ulybaytes_gospoda_kakim_byl_realnyy_baron_myunghauzen