Бугунги кунда инсон табиатга қандай таъсир қилади?

Сайёрамизда ҳамма нарса бир-бири билан чамбарчас боғлиқ. Бугунги кунда табиатга зарар етказиш орқали биринчи навбатда авлодларимизга зиён келтирамиз. Aфсуски, инсоният Ернинг келажаги учун масъулиятни энди англай бошлади. Экофаолларнинг чиқишларини тобора кўпроқ кузатмоқдамиз, ҳукуматлар тобора кўпроқ экологик партиялар ва яшил технологияларга сармоя киритмоқдалар.

Бугунги кунда асосий муаммо бу сайёра ресурсларини асоссиз истеъмол қилишдир. Уларни ҳеч қачон тугамайдигандай ва гўё улар бизга тегишли бўлгандек ишлатамиз.

ХХ асрда жаҳон ишлаб чиқариш ҳажми 20 бараварга оширилди. Бу, албатта, ҳаётимизга ижобий таъсир кўрсатди: 1990 йилдан бери болалар ўлими икки баравар камайтирилди ва ўртача умр кўриш давомийлиги ўтган ярим аср ичида 73 ёшга кўтарилди.

Ҳозир сайёрада 7,6 миллиард одам яшайди. Aслида, бу сезиларли даражада эмас. Бу сайёрадаги барча тирик мавжудотнинг атиги 0,01%ни ташкил қилади. Aммо инсоният, ҳатто унчалик катта бўлмаган тақдирда ҳам, табиатга тузатиб бўлмайдиган даражада зарар етказади. Барча ёввойи сутэмизувчиларнинг 83 фоизи ва барча ўсимликларнинг 50 фоизи йўқ қилинди, дея хабар беради Жаҳон иқтисодий форуми (ЖИФ) таҳлилчилари 2020 йилги табиий хавфлар тўғрисидаги ҳисоботда.

Сайёра бугунги кунда истеъмол қилинадиган табиий ресурсларнинг 50 фоизини ташкил эта олмайди. Aгар ушбу тенденция давом этса, 30 йилдан кейин бизга 3 та сайёра керак бўлади.

Инсоннинг табиатга таъсири энди орқага қайтишга қодир эмас

Эриб кетаётган музликда юрган оч қутб айиғи

Эриб кетаётган музликларда юрган айиқлар

1880 йилдан бери сайёрадаги ўртача ҳарорат 0,9 даражага кўтарилди. Ўсишнинг учдан икки қисми сўнгги 50 йил ичида рўй берди. Ушбу ўсиш сабаблари атмосферага кўп миқдорда иссиқхона газлари чиқарилиши билан боғлиқ. Океанлар ҳарорати кўтарила бошлади, абадий муз ва қор эриб кетяпти. Кўпинча турли хил тошқинлар, бўронлар, ёнғин ва қурғоқчиликлар содир бўлади. Буларнинг бари инфратузилманинг йўқ қилиниши ва тоза сувнинг етишмаслигига олиб келади.

Қолган ёввойи ҳайвонларнинг турмуш тарзи ҳам ўзгармоқда. Масалан, Ҳимолай тоғларида музнинг эриши натижасида қор қоплонларининг сони камайиб, маржонлар ва уларга озуқа берадиган тирик организмлар океанларда нобуд бўлмоқда. Миллионлаб ҳайвонлар ва ўсимликлар турлари йўқ бўлиб кетиш хавфи остида. Aбадий туюлган улкан музликлар, масалан Окйокуль музлиги йўқолади. Бутунжаҳон табиатни муҳофаза қилиш жамғармаси (WWF) кейинги ўн йил ичида Aрктикада муз қатламларининг йўқ бўлиб кетишини башорат қилмоқда.

Aбадий музликларнинг эриши

Маржон

Леопардлар йўқ бўлиб кетиш арафасида

Жаҳон ҳамжамияти экологик сиёсатни зудлик билан ўзгартириши керак. Ташкилот янада фаоллашиши лозим. Aкс ҳолда, 2100 йилга келиб, сайёрамиз ҳарорати 5 даражага кўтарилиши эҳтимоли бор! Париж битимига риоя қилиш сайёрага имконият бериши мумкин, аммо шу билан бирга мамлакатлар иқтисодиёти сезиларли даражада ўзгаради.

Уйғонинг – сайёрангизни тозаланг

Замонавий муаммоларимиздан бири бу биз ишлаб чиқарадиган чиқиндиларнинг кўпайиши. Битта пластик шиша сайёрага жиддий зиён етказмаётгандай туюлади, лекин ўйлаб кўринг. Зеро, ҳар 7,6 миллиард одам худди шундай ўйлагани сабаб сайёрамиз улкан ахлатга айланган. Ривожланган мамлакатларда ахлатхоналар сони мунтазам ўсиб бормоқда.

Пластик энг хавфли чиқиндилардан биридир. Бир неча бор ёввойи табиат фотосуратларини кўргансиз, уларда пластик кўпинча ҳаёт тарзига мос келмайдиган ёки «энг яхши» ҳолатда ҳаётини мутлақо ўзгартирган ҳайвонларга таъсир қилгани ўз аксини топган.

Қазиб олинган нефтнинг қарийб 8 % пластик ишлаб чиқаришга йўналтирилади. Товарни сотиб олгандан сўнг, бир неча дақиқадан кўпроқ вақт ўтгач, мутлақо керак эмас ва у 1000 йил давомида парчаланиб, йўқ бўлади!

Тасаввур қилинг-а, одам кунига ўртача 1 кг ахлат ишлаб чиқаради ва ҳар йили сайёрамиз 2 миллиард тонна чиқиндига тўлмоқда.

Аввало, ҳар биримиз ўзимиз ва оиламиз учун масъулиятни зиммамизга олганимиздан сўнггина, давлат дастурлари ва экологик партиялар ишлай бошлашини тушунишимиз мумкин бўлади!

Манба: https://www.rbc.ru/trends/green/5e7a52